રણજીતરામ સુવર્ણચન્દ્રક વિજેતા શ્રી. ચંદુલાલ બેચરલાલ પટેલની મુલાકાત (૧૨)

સપ્ટેમ્બર 7, 2017

મહાકોષનાં સૂચવાયેલાં અનેક નામોમાંથી કવિશ્રી વિહારી સૂચિત “ભગવદગોમંડલ” એના અનેકાર્થોને લીધે પસંદ થયું. આ અનેકાર્થો આ રહ્યાઃ (૧) ભગવત્ + ગોમંડલ (૨) ભગવતસિંહજી શબ્દસંગ્રહ (૩) બૃહત શબ્દકોષ (૪) સમૃદ્ધિવાન જ્ઞાનકોષ (૫) જ્ઞાનભર્યો સરસ્વતીભંડાર (૬) પ્રભુપ્રેરિત વ્યાપકવાણી.

(વધુ હવે પછી …)
Advertisements

રણજીતરામ સુવર્ણચન્દ્રક વિજેતા શ્રી. ચંદુલાલ બેચરલાલ પટેલની મુલાકાત (૧૧)

સપ્ટેમ્બર 5, 2017
આ બધા કોષોનો અભ્યાસ કરતાં એક સંપૂર્ણ અને આદર્શ ગુજરાતી બૃહત કોષની જરૂરિયાત વધારે ને વધારે જણાતી ગઈ અને ૨૪-૧૦-૧૯૨૮ને રોજ મહાકોષની રચનાનું મુહૂર્ત થયું.
(વધુ હવે પછી …)

ઉષાબહેન ઉપાધ્યાયને લખેલો પત્ર (સપ્ટેમ્બર ૫, ૨૦૧૭)

સપ્ટેમ્બર 5, 2017
ઉષાબહેનઃ
નમસ્કાર.
‘ગુજરાત દર્પણ’ના મે ૨૦૧૭ના અંકના ‘સાહિત્ય દર્પણ’ વિભાગમાં આપના આ શબ્દો વાંચતાં રોમાંચ અનુભવ્યોઃ “૨૧મી સદી દુનિયાભરમાં જ્ન્મેલા શ્રેષ્ઠ સાહિત્યના અનુવાદની સદી બની રહેવાની છે.”
યુનિવર્સલ અપીલ ધરાવતાં ગુજરાતી પુસ્તકોના અંગ્રેજીમાં અવતારો પણ થશે. અંગ્રેજીમાં થયેલા અવતારોમાં ગાંધીજીની વિશ્વવિખ્યાત ‘આત્મકથા’ શિરમોર છે. હું દૃઢપણે માનું છું કે ગાંધીજીને બે નોબેલ પ્રાઈઝ મળવાં જોઈતાં હતાંઃ શાંતિનું તથા સાહિત્યનું.
ખેર, હવે ગુજરાતીમાં સર્જન કરતા જીવંત સાહિત્યકારને નોબેલ પ્રાઈઝ જરૂર મળશે. અલબત્ત, એ તો જ શક્ય બને જો પુસ્તકોના અંગ્રેજીમાં ઉત્કૃષ્ટ અવતારો થાય.
www.GirishParikh.wordpress.com બ્લોગ પર આ વિશે આપ ઘણા પોસ્ટ જોશો.
લિ. ગિરીશ પરીખનાં પ્રણામ.

રણજીતરામ સુવર્ણચન્દ્રક વિજેતા શ્રી. ચંદુલાલ બેચરલાલ પટેલની મુલાકાત (૧૦)

સપ્ટેમ્બર 4, 2017
આ ઉપરાંત આ ઉપલબ્ધ કોષોએ પણ પૂર્વભૂમિકા પૂરી પાડી છેઃ ૧. નર્મકોષ ૪ ભાગ (સન ૧૮૬૧, ૬૨, ૬૪, ૬૭) ૨. લલ્લુભાઈ ગોકળદાસ પટેલ કૃત કોષ (૧૯૦૮) ૩. ગુજરાત વિદ્યાસભાકૃત કોષ ૮ ભાગ (૧૯૧૨, ૧૫, ૧૬, ૧૯, ૨૧, ૨૨, ૨૩) ૪. શ્રી. ભાનુસુખરામ તથા ભરતરામ મહેતાકૃત કોષ (૧૯૨૫) ૫. બલસારેનો કોષ (૧૮૯૫) ૬. ગુજરાત વિદ્યાપીઠનો કોષ.
(વધુ હવે પછી …)

રણજીતરામ સુવર્ણચન્દ્રક વિજેતા શ્રી. ચંદુલાલ બેચરલાલ પટેલની મુલાકાત (૯)

સપ્ટેમ્બર 2, 2017
પોતાને પ્રિય એવા અનેક વિષયોની અવિરત વિચારણાને પરિણામે ચિત્રવિચિત્ર શબ્દો, ઉચ્ચારભેદો, વિવિધ વ્યુત્પત્તિઓ, મૌલિક વ્યાખ્યાઓ, પર્યાયો, અનેક અર્થો, કહેવતો, રૂઢિપ્રયોગો અને એવી બીજી અનેકવિધ ચમત્કૃતિઓ એમને લાધી હશે. અને એમ કરતાં કરતાં “શ્રવણ, મનન, નિદિધ્યાસન, અને છેવટે સાક્ષાત્કાર” એ ન્યાયે શબ્દબ્રહ્મની અર્ધી સદીની અખંડ ઉપાસનાના ફળ રૂપે “ભગવદગોમંડલ”નું સર્જન થયું.
(વધુ હવે પછી …)

રણજીતરામ સુવર્ણચન્દ્રક વિજેતા શ્રી. ચંદુલાલ બેચરલાલ પટેલની મુલાકાત (૮)

સપ્ટેમ્બર 1, 2017
ઉપરાંત મહારાજાની લાયબ્રેરી અંગ્રેજી, હિંદી, અરબી, ફારસી, ગુજરાતી, સંસ્કૃત, બંગાળી, મરાઠી વગેરે ભાષાઓના અનેક પ્રાચીન અને અર્વાચીન અપ્રાપ્ય ગ્રંથોથી સમૃદ્ધ અને પ્રમાણભૂત છે. તેઓ આ પુસ્તકાલયને આદર્શ અભ્યાસગૃહ માનીને તેમાં સ્વાધ્યાય કરવામાં ઘણો સમય ગાળતા.
(વધુ હવે પછી …)

રણજીતરામ સુવર્ણચન્દ્રક વિજેતા શ્રી. ચંદુલાલ બેચરલાલ પટેલની મુલાકાત (૭)

ઓગસ્ટ 31, 2017
પ્રશ્નઃ કોષનું ભગીરથ કાર્ય ઊપાડતાં પહેલાં કશી પૂર્વયોજના કરેલી? એનો આછો ખ્યાલ આપશો?
ઉત્તરઃ મહારાજા મૂળથી જ વિચારક અને શબ્દમીમાંસક હતા. આ ભગીરથ કાર્યની યોજના પહેલાં પરોક્ષ બીજ તો છેક ૧૮૮૩માં વવાયેલું. એ વર્ષે તેઓ ઊંચી કેળવણી લેવા યુરોપના પ્રવાસે ગયેલા. એક સ્થળે અંગ્રેજી શબ્દ “માર્કેટ”ને બદલે “બજાર” જેવો હિંદી શબ્દ વપરાતો જોઈ એમણે પોતાના પ્રવાસપુસ્તક “જર્નલ”માં લખ્યું કે “અંગ્રેજો હિંદી ભાષા કરતાં ખુદ હિંદીઓને વધારે ચાહતા થાય એ વિશેષ ઇચ્છવા જેવું છે. જ્યાં સુધી એમનામાં એવી ભાવના જન્મશે નહિ ત્યાં સુધી હિંદમાં સુખના દિવસો આવશે નહિ.” આ જ આ મહાકોષનું પરોક્ષ બીજ.
(વધુ હવે પછી …)

રણજીતરામ સુવર્ણચન્દ્રક વિજેતા શ્રી. ચંદુલાલ બેચરલાલ પટેલની મુલાકાત (૬)

ઓગસ્ટ 30, 2017
પર્શિયન તથા ઉર્દૂના મહારાજા “સ્કોલર” હતા. એથી કોષમાં પર્શિયન અને ઉર્દૂના શબ્દોની વ્યુત્પત્તિ પુષ્કળ આપેલી છે. સંગીત, એસ્ટ્રોનોમી, અંગ્રેજી સાહિત્ય, ચિત્રકળા વગેરેમાં પણ તેઓ ઠીક ઠીક પાવરધા હતા. ગુજરાતી ભાષા માટે તથા ભારતવર્ષ માટે તેમને ઘણું અભિમાન હતું. આ સર્વ તેમના રાજ્યવહીવટમાં સ્વતઃ પ્રત્યક્ષ થયેલ છે. બાંધકામ, રેવન્યુ, કેળવણી, નાણાંખાતું વગેરે ખાતાંઓના વહીવટમાં તેઓ સક્રિય રસ અને શ્રમ લેતા. દાદાભાઈ નવરોજી, એડવિન આર્નોલ્ડ, ફિરોઝશાહ મહેતા, મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ વગેરે દેશભક્તોના તેમ જ સાક્ષરોના તેઓ દિલોજાન દોસ્ત હતા.
(વધુ હવે પછી …)

રણજીતરામ સુવર્ણચન્દ્રક વિજેતા શ્રી. ચંદુલાલ બેચરલાલ પટેલની મુલાકાત (૫)

ઓગસ્ટ 28, 2017
મહારાજાએ ઈંગ્લેન્ડ, અમેરિકા, જાપાન, ચીન, ઓસ્ટ્રેલિયા, સીલોન વગેરે દેશોનો પણ પ્રવાસ કર્યો હતો. પુસ્તકો અને પુસ્તકાલયો માટેનો મહારાજાનો શોખ જાણીતો છે. એમણે આ પુસ્તકો પણ લખ્યાં છેઃ (૧) ૧૮૮૩માં “જર્નલ ઓફ એ વીઝીટ ટુ ઈંગ્લેન્ડ” (૨) ૧૮૮૯રણજીતરામ સુવર્ણચન્દ્રક વિજેતા શ્રી. ચંદુલાલ બેચરલાલ પટેલની મુલાકાત (૫)માં “આર્યન મેડિકલ સાયન્સ” (૩) ૧૮૯૬થી ૧૯૪૪ સુધીમાં “હજુર હુકમ”નાં સાત પુસ્તકો (૪) ૧૮૯૪થી ૧૯૪૪ સુધીમાં “મુલ્કી ખાતાનો ધારો.”
(વધુ હવે પછી …)

રણજીતરામ સુવર્ણચન્દ્રક વિજેતા શ્રી. ચંદુલાલ બેચરલાલ પટેલની મુલાકાત (૪)

ઓગસ્ટ 26, 2017
મહારાજાશ્રીને વિજ્ઞાનનો પણ ખૂબ શોખ હતો. એલ.એલ.ડીની ડીગ્રી આપતી વખતે પ્રોફેસર કર્કપેટ્રિકે જણાવ્યું હતું કે “શ્રી ભગવતસિંહજીને વિજ્ઞાન પ્રત્યે અનહદ પ્રેમ છે. અને જ્ઞાનની એમની ઊંડી તૃષાની કદર બૂઝીને સેનેટે એમને એલ.એલ.ડી.ની માનપ્રદ ડીગ્રી અર્પી છે.”
(વધુ હવે પછી …)