ચાલો, ભાષાનું ગૌરવ વધારીએઃ ૩

દેખીતું છે કે વિશ્વભાષા અંગ્રેજીમાં ઉત્તમ અને લોકપ્રિય ગુજરાતી પુસ્તકોના અવતાર થતાં ગુજરાતી ભાષાનું ગૌરવ વધશે.

“અવતાર” શબ્દ મેં વિચારપૂર્વક વાપર્યો છે.

શબ્દશઃ અનુવાદ દ્વારા થયેલું એક ઉત્તમ સર્જન છે મહાદેવભાઈ દેસાઈએ ગાંધીજીની “આત્મકથા”નો કરેલો અંગ્રેજીમાં અનુવાદ. અનુવાદ માટે ભાષાંતર શબ્દ પણ વપરાય છે. ગાંધીજીને “આત્મકથા” અને એમના અન્ય સાહિત્ય માટે નોબેલ પ્રાઈઝ મળવું જોઈતું હતું.

અને અંગ્રેજીમાં ઉત્તમ રૂપાંતર છે રવિન્દ્રનાથ ટાગોરના મૂળ બંગાળીમાં સર્જાયેલા પુસ્તક “ગીતાંજલિ”નો અંગ્રેજીમાં અવતાર, જેણે કવિશ્રીને નોબેલ પ્રાઈઝ અપાવ્યું.

અમુક ગુજરાતી સાહિત્યનું ભારતની અન્ય ભાષાઓમાં સર્જન કરવું અંગ્રેજીમાં સર્જન કરવા કરતાં પ્રમાણમાં સહેલું હોય એમ મને લાગે છે. ગુજરાતી ભાષાનું ગૌરવ વધારવા ઉત્તમ અને લોકપ્રિય ગુજરાતી પુસ્તકોના ભારતની અન્ય ભાષાઓમાં અવતાર થવા જોઈએ.

અનુવાદ, ભાષાંતર, રૂપાંતર, ભાવનુવાદ વગેરે શબ્દો સર્જનને અન્ય ભાષામાં કેવો અવતાર મળે છે એ માટે વપરાય છે. અવતારના યોગ્ય સ્વરૂપની પસંદગી ખૂબ જ અગત્યની છે, અને એ યોગ્ય ન હોય તો મૂળ ભાષાનું ગૌરવ ધાર્યા મુજબ ન વધે!

ઉમેરું છે કે સર્જનને અન્ય ભાષામાં મૂળને વફાદાર રહીને અવતાર આપવો એ પણ સર્જનશક્તિ માગી લે છે. આ કાર્ય કરનારાઓની યોગ્ય કદર થવી જોઈએ.

સર્જક શક્તિશાળી હોય અને મૂળ કૃતિમાં આત્મા રેડીને એનું અન્ય ભાષામાં સર્જન કરે તો નવું સર્જન મૂળ કૃતિ કરતાં પણ વધુ સુંદર બની શકે. દાખલા તરીકે ઝવેરચંદ મેઘાણીએ અંગ્રેજી કાવ્ય પરથી સર્જેલું અમર ગીત “રક્ત ટપકતી સો સો ઝોળી …” એ ગીતને ગવાતું સાંભળી ઘણા રડ્યા છે એમ સાંભળ્યું છે. એ જ રીતે ગુજરાતી સર્જનોના અન્ય ભાષામાં થયેલા અવતાર પણ હૃદયદ્રાવક બની શકે, અને ગુજરાતી ભાષાનું ગૌરવ વધે.

“ગુજરાતી ભાષાના સત્વશીલ ગ્રંથોનું ચયન કરીને એમને અન્ય ભારતીય ભાષાઓ અને અંગ્રેજીમાં પણ અનુવાદિત કરાવીને પ્રગટ કરાવવા”ના ઉદ્દેશથી સ્થપાયેલ “ગુજરાતી સાહિત્ય પ્રદાન પ્રતિષ્ઠાન”નો ઉલ્લેખ કરતાં ગૌરવ અનુભવું છું. વેબ સાઈટઃ
http://gujanuvadpradan.org/gujarati/index.php?option=com_content&view=article&id=9&Itemid=28

ગુજરાતી ભાષાનું ગૌરવ વધારવામાં ગુજરાતીઓની નવી પઢીઓ પણ અગત્યનો ભાગ ભજવી શકે. અલબત્ત, ગુજરાતી ભાષાનું ભવિષ્ય મુખ્યત્વે નવી પેઢીઓના હાથમાં છે. એ ગુજરાતી ભાષા સમજે, એમાં બોલે, વાંચે, અને લખે એ જરૂરી છે.

મેં કરવા ધારેલા એક નાનકડા પ્રયોગ વિશે લખું છું:

(વધુ હવે પછી…)

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s


%d bloggers like this: